Voor de contractmanager, door de contractmanager

Tufail Blogs

Ik ben in het Rijksmuseum. De avond staat in het teken van een gala voor ondernemers met groeipotentieel. Een goed gevulde zaal met niet de minste sprekers.
Als ik haastig de zaal inloop is Alexander Pechtold al enige tijd aan het woord. Ik luister aandachtig naar zijn verhaal over zijn ondernemersafkomst; broer en vader zitten in het zakenleven. Hij weet er alles van. Ik hoor hem vertellen dat hij er blij van wordt om soms iets snel voor iemand in nood te kunnen regelen, door een telefoontje te plegen naar de staatssecretaris. Concrete meerwaarde leveren voor de menselijke zaak. Hij rondt zijn toespraak af en er is gelegenheid tot het stellen van vragen. Ik wacht even af, maar dan is de mogelijkheid verkeken want Alexander moet door naar de volgende klus. Toch meer durven de volgende keer.
Ik had hem willen vragen wat hij ondernemers zou willen en kunnen leren als politicus. Dat snelle regelen door de juiste persoon op het juiste moment te activeren is al goud waard. Zoals de Engelsen zeggen: it’s not what you know, it’s who you know.
Daarna zou ik hem vragen welke kennis en kunde een goed politicus eigenlijk zou moeten bezitten. Volstaat de opleiding politicologie? Wat doe je daarna?

Het is een vraag met een achtergrond. Ik verbaas me er namelijk al jaren over dat ik mezelf contract manager mag noemen. Ik weet nog steeds niet of het meer geluk dan wijsheid is dat ik mijn werk als contract manager blijkbaar naar behoren uitvoer. Als simpele civiel ingenieur heb ik in Delft niet geleerd wat een contract manager zou moeten doen.
Ik ben daardoor in z’n algemeenheid wel benieuwd naar de kritische kennis en kunde die je zou moeten bezitten om kritische situaties in je werk de baas te kunnen zijn en blijven. Zo sprak ik onlangs een voormalig directeur van Rijkswaterstaat die mij vertelde dat hij bij zijn benoeming ook even na moest denken over de verwachting die uitgaat van de functietitel directeur.

Ik hoor tegelijkertijd van grote publieke opdrachtgevers ook vaak genoeg: maar wat gaat er dan mis? We hebben toch genoeg handboeken en cursussen? Die geven we aan onze mensen en dan komt het goed. En er zijn legio functies of rollen die ook niet gebaselined zijn. Sterker nog de functies met de meeste macht en invloed zijn dat niet en dat is maar goed ook, want de mens moet het verschil maken. Rugzak met kennis, veel geleerd door vallen en opstaan en dan klaar voor die (ultieme) baan. Tja, daar kun je het bijna niet oneens mee zijn. Of heeft die reactie te maken met broodvrees?

Toch hapert het in mijn hoofd als ik die reactie spiegel aan mijn werk.
De contractmanager aan overheidszijde is haast eindverantwoordelijk in de uitvoeringsfase van een project. De projectmanager is er feitelijk alleen in de escalatie. Dat betekent dat er een grote verantwoordelijkheid rust op de contractmanager om het project buiten, waar er altijd iets misgaat omdat we simpelweg niet bouwen in conditioneerde omgevingen, in goede banen te leiden. Daar waar de projectmanager doodgegooid wordt met trainingen en instituten als IPMA en PMI moet de contractmanager het doen met z’n gezonde boerenverstand, z’n rugzak met kennis en trainingen UAV-GC en SCB. Dat wil nog wel eens leiden tot situaties die compleet uit de hand lopen, omdat die rugzak door iedereen anders is ingepakt. De inkoper met eigenlijk alleen kennis van leveranciersmanagement. De jurist die steengoed is op de letter van het contract, maar niet op het managen van de relatie. De techneut die zo goed is in de techniek dat hij het eigenlijk beter zelf kan gaan maken. Ga zo maar door.

Wat nu?
In het kader van schoenmaker blijf bij je leest ben ik begonnen met het opschrijven van mijn ervaringen van de afgelopen jaren als contract manager. Mijn doel is het creëren van een baseline contractmanagement: wat moet je kennen en kunnen om het vak uit te voeren?
Eén van mijn stelregels buiten is bijvoorbeeld, regeren is vooruit zien: geen verrassingen en geen spelletjes. Ik wil weten waar ik aan toe ben. De gebruikelijke verrassingen, zoals vondsten in de ondergrond en problemen met kabels en leidingen daar gelaten. Maar hoe doe je dat dan? En belangrijker: waar is dat van afhankelijk?
Het is daarnaast ook niet onbelangrijk om organisatiesensitief te zijn. De keren dat ik als halve crisismanager ingevlogen werd om een project vlot te trekken omdat er een onwerkbare situatie was ontstaan tussen aannemer, opdrachtgever en soms ook ingenieursbureau heb ik vooral deze competentie ontwikkeld.

Deze aanzet tot een baseline en mijn verhaal erbij heeft inmiddels bij de TU Delft mede geleid tot de opzet van onderzoek en onderwijs naar het vak contract management. Goed om te weten dat onze tweede afstudeerder net voor kerst zijn afstudeerpresentatie heeft gehouden! Zijn werk en dat van de andere afstudeerders levert een zeer waardevolle bijdrage aan het vak van de contractmanager. Deze kennis moet echter wel geïnternaliseerd worden. Daarom zijn de contractmanagers buiten net zo belangrijk. Ik nodig hen uit om met mij mee te schrijven aan de baseline contractmanagement: voor de contractmanager, door de contractmanager.
Ik vrees echter dat de spoeling dun zal zijn. Kan iemand daarom alvast een telefoontje plegen naar de staatssecretaris?